Aldaketak hemen "EHUren ekarpena Euskal Autonomia Erkidegoko Unibertsitateen Lege Aurreproiektuari"
Deskribapena (Euskara)
-<p>Dokumentuak EHUk Unibertsitateen Lege Aurreproiektuari buruz Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailari helarazten dion ekarpena jasotzen du, Errektoretzaren azterketatik eta EHU Agoran jasotako proposamenetatik abiatuta.</p><p>Aztertutako 42 proposamenetatik 32 zuzenean, partzialki edo gaika hartu dira kontuan. Ekarpenek irakaskuntza, euskal unibertsitate-sistema, nazioarteratzea, karrera akademikoa, ikasle-ikasketak, PTGAS, euskara, finantziazioa, digitalizazioa eta zentro berriak lantzen dituzte batez ere.</p><p>Orri honen amaiaren dago dokumentu osoa deskargatzeko moduan.</p><h2>EHUko Errektoretzak Eusko Jaurlaritzako Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailaren Unibertsitate Legearen aurreproiektuari egindako oharrak</h2><p>EHUk zoriondu egiten du Saila euskal unibertsitate-sistemaren gai nagusiei eta euskal unibertsitate publikoaren galdera handiei heltzen dien aurreproiektua idazteagatik: autonomia, finantzaketa, koordinazioa, nazioartekotzea, kalitatea, gizarte-konpromisoa eta komunitatearen zaintza, irakasleak, karrera eta lan-taldea, unibertsitatea-enpresa harremanak, kalitatezko ikerketa eta euskara.</p><p>Errektoretza honek Sailari helarazten dio bere ekarpena, unibertsitate-komunitatearen parte-hartzerako EHU Agora plataforma digitalaren bidez jasotako proposamen batzuk txertatuta. Horrez gain, eranskin gisa bidaltzen dugu gure Gizarte Kontseiluak egindako ekarpena, modu independentean eta Errektoretza honen parte-hartzerik gabe landutakoa. Bestalde, fitxategi berezi batean, EHU Agoran egin diren proposamen guztiak ere gehitu ditugu. Errektoretza gisa egiten ditugun ekarpenen helburu nagusia da arreta ematen diguten alderdiak nabarmentzea, dela beren exijentzia-mailagatik, dela arau-aldetik zein maila praktikoan zailtasunak eragin ditzaketelako. Aurreproiektuaren hutsunerik nabarmenena irakaskuntzari eta irakaskuntza-berrikuntzari dagozkion alderdietan ikusi da. Irakaskuntza-berrikuntzarekiko kezka —ez soilik prestakuntza dualaren edo praktiken bidezkoa, baita pentsamendu kritikoa sustatzeko premiaren bidezkoa ere— bereziki garrantzitsua da adimen artifizialak (AA) aukerak zein mehatxuak dakarzkigun testuinguru honetan, hain zuzen ere, ikerketari, ezagutzaren sorkuntza eta transmisioari, eta irakaskuntza-estilo, -eredu eta -metodoei dagokienez. Era berean, AAren ikuspegia txertatuko duten konpetentzia orokor eta espezifikoak curriculumarekin eta ikasketen planoekin nola uztartuko diren erabakitzeko beharra dakar, zeharkako beste gai batzuekin egiten den moduan, hala nola genero-ikuspegiarekin edo Garapen Jasangarrirako Helburuekin (GJH).</p><p>Aurreproiektuak egoki gogorarazten du irakaskuntza Unibertsitatearen hiru misioetako bat dela, ikerketarekin eta transferentziarekin batera. Gure iritziz, irakaskuntza, prestakuntza edo irakaslana —finean, ikaskuntza— ikerketa bezain garrantzitsua da gure unibertsitatearentzat. Demografiak erronka oso serioak ezartzen dizkigun testuinguru honetan, eta ia eragile guztiek merkatuan eskaera handia duten titulazioak eskaintzen dituzten sisteman, estrategikoa da unibertsitate publikoak bermatzen duen unibertsitate-prestakuntzaren maila bikaina aitortzea, areago, aitortzea eta sustatzea ere. Helburu horrek, neurri handi batean, ikerketarekiko, esperimentazioarekiko edo lan-esperientziarekiko hurbiltasuna eskatzen du eta, hori bermatzeko, praktikak edo sistema duala. Nolanahi ere, ikerketak ere etekina ateratzen dio goi-mailako irakaskuntzari, batez ere graduondokoan, eta horretarako 14. artikuluak bide interesgarriak eskain ditzake. Horrek ez du gutxietsi behar goi-mailako eta kalitatezko irakaskuntzaren garrantzia eta ezinbesteko beharra gradu guztietan, bereziki lehenengo ikasmailetan. Ikasleen absentismoari buruz batez ere Katalunian egiten ari den eztabaidak argi uzten du metodologia pedagogiko eta itunpekoak eguneratzeko, berritzeko eta horietan sakontzeko dagoen premia.</p><h3>Euskal Autonomi Erkidegoko unibertsitate-sistema</h3><p>Autonomia Erkidegoan berariaz1 izendatzen diren unibertsitateak eta bertan jarduten dutenak bereizi behar dira. Hiru lurralde historikoetan, adibidez, UNEDen zentro elkartuak daude (irakaskuntza telematikoaren bidezkoak), Tecnum edo Digipenez gain. Foru Aldundiek babesa ematen diete titulazio ugari eskaintzen dituzten eta unibertsitate-prestakuntzan eginkizun nabarmena betetzen duten zentro horiei. Nafarroako Foru Komunitateko lege-aurreproiektuak legez aurreikusi du Tuterako eta Iruñeko UNEDeko bi zentro elkartuen urteko finantzaketa; zentro horiek unibertsitate-sistemaren oinarrizko legeriaren eta beren araudi espezifikoaren arabera arautzen dira, baina Nafarroako unibertsitate-sistemarekin harremanetan jartzen dira Foru Gobernuarekin sinatzen dituzten hitzarmen edo akordioen bidez. Nafarroaren kasuan errazagoa da, probintzia bakarreko erkidegoa baita. Gure kasuan, Autonomia Erkidegoak eta Lurralde Historikoek gobernantza-maila eta administrazio ezberdinak dituzte, eta horrek erronka gehigarria dakar. Aurreproiektuak marrazten duen unibertsitate-sisteman euskal sektore publikoaren babesa jasotzen duten unibertsitate-agente garrantzitsu horien falta sumatzen da. Koordinatzeko eta planifikatzeko orduan UNEDeko hiru zentroak kontuan hartzeak sistemaren harmonia hobetu lezake, nahiz eta, horrek koordinazioa pixka bat gehiago korapilatzea ekarriko lukeen. Euskal Sistema osatugabe geratzen da unibertsitate-agente telematiko gisa duten garrantzia kontuan hartu gabe.</p><p>Bestalde, Euskadin Eusko Jaurlaritzak aitortutako titulazioak dituzten hainbat prestakuntza-agente ditugu, eta haien estatusa ez dago argi goi-mailako ikastetxe gisa (Musikene, Dantzerti, arte eta lanbide eskola zaharrak…). Sistemaren koherentziak eta harmoniak agente horiek guztiak aipatzea behintzat eskatuko luke, modu orokorrean bada ere, izendatu gabe, eta bai sisteman sartu ez izanaren arrazoien azalpena ere.</p><p>Unibertsitate publiko gisa, gure zereginen kalitatea eta gardentasuna bermatzeko kezka partekatzen dugu; izan ere, Zioen Azalpenak adierazten duen bezala, euskal gizarteak eskubidea du unibertsitateen eskura jartzen dituen baliabideekin ematen den irakaskuntzaren kalitatearen berri izateko. Ez soilik irakaskuntzarena, baita ikerketarena, dibulgazioarena, transferentziarena eta unibertsitate-kudeaketarena ere. Hori ziurtatzeko tresna, gure kasuan, Gizarte Kontseilua da, eta haren ekarpenak ideia horretan sakontzen du. Baina unibertsitate publiko gisa, une honetan euskal sistemako sei agenteetako bat besterik ez gara, Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailarekin2 berarekin, jatorrizko bi unibertsitate pribatu klasikorekin eta irabazi-asmoa duen beste unibertsitate pribatu batekin batera —azken honen helburua akziodunentzat etekinak sortzea izanik—. Gure ustez, aurreproiektuak unibertsitate pribatuei erreferentzia egiteko erabiltzen duen "unibertsitate ez-publikoak" eufemismoak arrisku kontzeptuala dakar, ez-publikotik publikora doan mailakatze edo eskala bat dagoela pentsaraz dezakeena, baina benetan dimentsio ezberdineko errealitateak dira horiek. Bost agente horiei kalitate-agentzia gehitzen zaio. Unibasqek funtsezko garrantzia hartzen du sisteman: ez soilik titulazioen, zentroen eta irakasleen akreditazioan, baita sistemako unibertsitateen rankingean arbitro gisa ere (kalitate-zigiluak)3.</p><p>Kezkatzen gaitu 2. artikuluak unibertsitate berriak sortzeko zabaltzen duen aukerak, gure ustez sistemaren barruko harmonia eta koordinazio zaila desorekatuko bailituzke. Are gehiago kezkatzen gaitu unibertsitate publiko berri bat sortu ahal izateak. Hiru Lurralde Historikoetarako komuna den unibertsitate publiko (bakarra) izatea, eta Euskal Herriari zein euskararen lurraldeei erantzunez bere izenari ohore egiteko bokazioa izatea, horixe da gure nortasun-agiria. 14. artikuluaren arabera, Eusko Jaurlaritzak ikasketa aurreratuetarako unibertsitateak sustatu litzake. Bereizten jakin beharko da Eusko Jaurlaritzaren sustapena eta unibertsitateen sorkuntza, azken hau Eusko Legebiltzarrari gordetako eskumena baita, 2. artikuluak berak dioen bezala. Gure proposamena da legeak berariaz adieraztea: “Euskal unibertsitate-sistemako unibertsitate publikoa Euskal Herriko Unibertsitatea da”.</p><p>Unibertsitate publikoak ezagutzaren esparru eta arlo guztiei erantzun behar die eta, aldi berean, gizartearen prestakuntza-eskariak aintzat hartu, 12. artikuluaren lehenengo atalean aipatzen diren beharrei aurre egiteko beharrezkoak diren zeharkako gaitasun eta trebetasunak eskainiz. Era berean, gure ustez, diziplinartekotasuna bermatu behar da, ez soilik ikerketan, baita prestakuntzan ere. Eskaintza akademikoari buruzko irizpideekin 12.1 artikuluak lortu nahi duen helburua goraipagarria eta beharrezkoa da. 128. artikuluak ere eskaintzaren koordinazio hori azpimarratzen du, gizartearen eskari eta beharren arabera, arlo honetan USLOk (32.f art.) aitortzen duen unibertsitate-autonomia babestuz. Beharrezko koordinazio horrek kontuan hartu beharko luke UNEDek gure hiru lurralde historikoetan duen prestakuntza-eskaintza. Baina, nolanahi ere, azpimarratu beharra dago unibertsitate publikoak —eta horretan bereizten da unibertsitate pribatuetatik—ezagutzaren esparru eta arlo guztiei erantzun behar diela.</p><h3>Nazioartekotzea, nazioarteko esperientzia eta lurralde-kohesioaBadirudi aurreproiektuak nazioartekotzea nazioarteko esperientzia pertsonalean oinarritzen duela eta, horrela, ikuspegi indibidualista hartzen duela.</h3><p>Nazioarteko esperientzia horrek orientaziozko estandarra izan beharko luke, gomendatutako eredu edo mota ideal bat. Haatik, artikuluek zalantza egiten dute gomendio gisa tratatu ala ebaluazio-akreditaziorako, karrera akademikorako edota ordainsari-osagarrietarako ezinbesteko baldintza bihurtu (35; 95, 2; 102, 4 artikuluak; 1. Xedapen Iragankorra, 2 edo 2. Azken Xedapena). Horrek kezkatu egiten gaitu, ez bakarrik irakasle eta ikertzaileei (IRI) eman dakiekeen tratamendu bereziagatik, baita baldintza horren bideragarritasun zailagatik ere.</p><p>Aurreproiektuak, gainera, nazioarteko esperientzia hori gomenda lezake ikasleentzat ere, mugikortasun- eta truke-programei garrantzi handiagoa emanez, egon daitezkeen formatu-aukera guztiekin. Baina nazioartekotzeari ikuspegi kolektiboago, organikoago eta instituzionalago batetik ere heldu dakioke; esaterako, EHUk dituenen moduko europar aliantzak edo sareak bultzatuz. Ikuspegi hori ez da bateraezina egonaldien esperientziarekin; aitzitik, aliantzak egonaldi horiek sustatzeko plataforma izan daitezke, besteak beste, titulu bateratuen, tesien zuzendari-kidetzen, ikastaro komunen eta irakaskuntza partekatuaren, ikerketa-egonaldien edo irakaskuntza-egonaldien bidez. Azpimarratu liteke unibertsitate-sistema europartzeko eta nazioartekotzeko beharra areagotu beharra dagoela, eta, bereziki, Europako Goi Mailako Hezkuntzaren Espazioarekin egituratu beharra, lankidetza-programak bultzatuz, unibertsitate-aliantzetan inplikatuz, eta talentua mugitu, atzitu eta erakartzeko neurriak hartuz, unibertsitate-zentroak Europan homologatutako sareetara bil daitezen sustatuz (gaur egun Euraxess izan daitekeen bezala).</p><p>USLOk aurreikusi du unibertsitateek atzerrian zentroak sortzeko aukera. Gure Estatutuetan jasota dagoen aukera hori legeko berariazko xedapen baten bidez arautu liteke, nazioartekotze-helburua lortzen lagun dezakeelako. Nazioartekotzearen beste aldea Unibertsitate publikoa lurraldean txertatzea da. EHUk, bere campusen bidez, lurralde-egituraketa eta -kohesio eginkizun garrantzitsua betetzen du, unibertsitate-komunitateko kideen integraziorako eta bizikidetzarako gune baitira campusak. Lurralde osoan pertsona guztiek, beren baliabide ekonomikoak edozein izanda ere, unibertsitate-prestakuntza jaso ahal izateko misioa errazteko, ezinbestekoa da ikasle-egoitzak eta garraio-sistema egokia izatea. Horrek erakundeen arteko koordinazioa eta gobernantza kooperatiboa eskatzen du euskal sektore publikoaren barruan. Tokiko eta lurraldeko dimentsio hori zientzia herritarrari buruzko lege-erreferentzia baten bidez ere bultza daiteke, ikerketa- eta transferentzia-prozesuetan profesionalen, erakundeen, elkarteen, gaixoen eta erabiltzaileen ezagutza eta parte-hartzea txertatuz. Legean sartu beharrik gabe, Unibertsitate Planak ikertzaileak prestatzeko programak eta deialdi espezifikoak babestu ahal izango ditu.</p><h3>Irakasleak eta karrera akademikoa</h3><p>101. artikuluan aurreikusitako karrera akademikoaren eredu estandarra doktorego-prestakuntzarekin hasten da (4 urte), eta doktorego ondoko bi urteko prestakuntzarekin eta nazioarteko ospea duen zentro batean egin beharreko bi urteko egonaldiarekin jarraitzen du. (Euskarazko bertsioan 101-b puntua gaztelaniazko itzulpen okerra da.) Nazioartean ospe handia duen zentroan bi urte eman ondoren, EHUra itzultzeko, irakasle laguntzaile doktorearen (PAD) lehiaketa egin beharko litzateke, sei urtera arteko kontratua lortzeko edo, bestela, kalitate-agentzia baten aurrean akreditazioa lortu ondoren, zuzenean funtzionarioaren edo lan-kontratudunaren kontratu iraunkor bat lortu. Aurreko bertsioak EHUra itzultzea aurreikusten zuen, bi urteko birlaneratze-kontratu baten bidez, eta aukera hori ez litzateke baztertu behar, horrela, doktoretza ondoko faseak 6 urte beteko bailituzke eta lehen seiurtekoa lortzeko aukera emango bailuke; PAD gisa egindako sei urteen alternatiba posible bat litzateke hori.</p><p>97. artikuluak, 4. eta 5. ataletan, hiru langile-kategoria nagusien arteko paralelismoak eta eskubide partekatuak jasotzen ditu, Estatuko kidegoetakoenak eta lan-kontratudun langileenak (96. artikuluan aurreikusten den tipologia aberatsa dutenak), irakasle zein ikertzaile izan. Eredu horren desbideratzeak egon daitezke praktikan, eta, nolanahi ere, uste dugu komeni dela pertsonak doktoratu ondoko edozein fasetan egiaztatu ahal izatea, eskatutako akreditazioa izanez gero plaza bat lortu ahal izan dezaten: irakasle eta ikertzaile bikainak izan daitezke, behar diren irakaskuntza- eta ikerketa-akreditazioekin; zertarako itxaron zenbait urte? Beste era batera esanda, garrantzitsua da irakasle eta ikertzaile gisa unibertsitatera sartzeko bideak irekitzea meritu eta kalitate nahikoa egiaztatzen duten pertsona guztiei. Tratamendu berezia merezi dute osasun-arloko espezialitateek –karrera-eredua eta irakasleen kategoriak–, beste eremu tekniko edo artistiko batzuetan antzeko berezitasunak izateko aukera baztertu gabe (eredu interesgarria da Nafarroako lege formalaren aurreproiektuaren 58. eta 59. artikuluetan jasotzen dena).</p><p>Aurreproiektuaren 103. artikuluak, egokiro, kontziliazioarekin lotutako salbuespenak jasotzen ditu, baina ez du argi uzten karrera akademikoaren eredua eta nazioarteko mugikortasunaren betekizuna aldatzen dituzten ala ez; badirudi luzatu edo eten egiten dutela, eta hori are kezkagarriagoa izan daiteke. Ez da baztertu behar karrera-eredu horrek pertsonengan presio eta estres handiagoa eragiteko arrisku larria, batez ere, Unibertsitatea aukeratu nahi duten emakumeen artean, eta are gehiago zailtzen du irakasle eta ikertzaileen lanpostuetarako hautagaiak erakartzea. Aurreproiektuak behar bezalako arreta eskaintzen dio osasun mentalari: 59. eta 61. artikuluek aurreikusten dute sistemako unibertsitateek beren komunitatearen zaintza ziurtatzeko eta zaintzarako oinarrizko unitateak sortzeko duten erantzukizuna (berdintasuna, aniztasuna eta ongizatea).</p><p>Kontratatutako irakasle eta ikertzaileen tipologiarekin jarraituz, bisitarientzat eta itzal handikoentzat aurreikusitako ordainsari negoziagarriek edo zuzenean kontratatzeko aukerek zailtasunak ekar ditzake, IRIen funtzioak bete behar badituzte. Lehen begiratuan, ez da lurzorurik edo sabairik aurreikusi, eta ez da aipatzen aplikatzean kontuan hartu beharreko irizpiderik, sektore publikoan tratu-, merezimendu- eta gaitasun-berdintasunaren printzipioa arriskuan jarri beharko ez lukeen banakako kontratu-askatasunik, alegia.</p><p>98. artikuluko 2. eta 3. paragrafoetan ezarritako % 5eko ehunekoak USLOk ezarritakoak baino zorrotzagoak dira, % 8raino onartzen baititu (64. irudia). Ulertzen dugu % 5eko muga, figura horiek zuzeneko kontratazioaren bidez sartzen baitira. Oraindik ere zalantza dago muga sailari, ikastetxeari edo unibertsitateari aplikatzen zaion.</p><p>1. xedapen iragankorrak irakasle lankideak eta laguntzaileak desagertzea aurreikusten du. Ez dugu eragozpenik. Arazo handiagoa iruditzen zaigu ordezko irakasleak kentzea. Ez da hainbeste USLOrekin (80.1 artikulua) edo irakasle-ikertzaileen Hitzarmen Kolektiboarekin dituen kontraesanagatik, baizik eta, batez ere, zailtasun praktikoagatik: iragankorraren bi urteko atzerapena ez zaigu oso errealista iruditzen, eta zalantzak ditugu horren bideragarritasunari buruz, sail bakoitzak irakasle nahikoa izango duela ziurtatzeko, are gehiago kontuan hartuta 104. artikuluko 3. paragrafoan aurreikusitako irakasle-ikertzaileen behar besteko dotazioa, edo irakasle-ikertzaileei hurbileko arloetan irakaskuntza esleitzeko aukera (95.3 artikulua) artikulua) edo esleitutako irakaskuntza-enkargua aldatzeko aukera (104. 2. artikulua). Debekuak erabatekoa izateari utzi dio, eta malgutasunez heldu beharko zaio, irakaskuntza-beharrak beteta geratzen direla ziurtatzeko. Egoera horien kudeaketa zaila izango da, eta, gainera, gai izan beharko du sabatikoengatiko aldi baterako</p><p>bajak (102.3 artikulua) eta bai 105. artikuluaren arabera ematen diren lizentziak ere bere gain hartzeko. Kontuan hartu behar da baita neurri honek langileen ongizatean izan dezakeen inpaktua, haiei eragiten baitie zuzenean ordezko irakasleen faltak edota, irakasle-erantzukizunagatik eta irakasle-taldean lukeen eraginagatik, behin-behineko ezgaitasun bati erantzuteko zailtasunak.</p><p>104.2 artikulua JARDUNi buruz ari dela ulertzen dugu. Irakasle eta ikertzaileak unibertsitateko gobernantzan, kudeaketan eta autogobernuan inplikatzea oso garrantzitsua da, baina oso zaila, denbora pertsonalaren dedikazioa egiturazko neurriekin konpentsatzen ez bada. Gauza bera esan daiteke irakasleak funtsezko zeregin akademikoetan edo transferentzia-jardueretan inplikatzeari buruz.</p><p>Dirudienez, 105 c) artikuluak baimena ematen du atxikitako zentroetan irakasteko lizentziak emateko, eta horrek talka egin dezake USLOren interpretazio murriztailearekin (64,2), baina haren interpretazio sistemiko eta teleologikoak kasu horren arau-garapen zuhurra ahalbidetuko luke, 60.1 artikulua kontuan hartuta.</p><p>106. artikuluan aurreikusitako filiazio bikoitza edo lanaldi partzialeko bigarren lanpostua irtenbide irudimentsua iruditzen zaigu, baina ez dugu ulertzen zergatik mugatu behar den sektore publikora; helburu sozialdun eta interes publikodun zuzenbide pribatuko fundazioetara ere zabal liteke.</p><p>109.1. artikuluan aurreikusitako doktoratu aurreko ikertzaileek (ez-iraunkorrak), aldi berean, ikasle izaera izan beharko lukete, prestatzen ari baitira, doktorego-beka batekin duten kontratu-estaldura gorabehera. Doktoratu ondoko langileak, aldiz, ez lirateke prestakuntzan daude kidetzat hartu behar (berdin balio du karrera akademikoari buruzko 101. artikuluan).</p><h3>Ikasleak</h3><p>51.h) artikuluak ikasleei eskubidea aitortzen die hautazko ikasgaien eskaintza nahikoa bermatua izateko, eta hori, zenbait gradutan, zaila izan daiteke. Ez dugu xedapen hori ulertzen, dagokion graduaren edo graduondokoaren egiaztapenak zehaztuko baititu behar horiek. Aitzitik, egoki iruditzen zaigu unibertsitate publikoan graduko titulu eta master gaitzaile guztiak euskaraz eskaintzeko 65. artikuluak ezartzen duen beharra. Horrek jakintza-arlo guztietara irakasle euskaldunak erakartzeko gaitasuna eskatuko du. Nolanahi ere, gaitasun hori beste faktore batzuen mende dago, besteak beste, gaur egungoak baino soldata-baldintza erakargarriagoak eskaini ahal izatearen eta doktorego ondoko fasea bizkortu ahal izatearen menpe.</p><h3>TEKAZEL</h3><p>109, 2 artikuluak doktoregodun TEKAZELen figura bat jasotzen duela dirudi. Figura horren ikerketan lagunduko luke eta debetatuta edukiko luke edonolako irakaskuntzarik ematea. Unibertsitate publiko batzuetan doktore diren teknikariei irakasle elkartu gisa irakasteko aukera ematen zaie. Aurreproiektuak ezartzen dituen mugak oso murriztaile iruditzen zaizkigu; izan ere, teknikari doktore horiek tutoretzetan (duala, praktikak) inplikatu litezke, edo ikertzaile hasiberriak tutorizatu eta monitorizatu, unibertsitatetik kanpokoak balira egingo luketen bezala. Ikerketa-teknikariei irakaskuntza mota guztiak erabat debekatzeak (109, 2) irakasle-mandatua esleitzea ezinezko egiten duela ulertu beharko litzateke. Nolanahi ere, egoki iruditzen zaigu aurreproiektuak ezartzen duen langile tekniko nahikoak izateko helburua funtsezko misioari – irakaskuntza, ikerketa eta transferentzia – erantzuteko.</p><h3>Euskara</h3><p>Euskararen tratamendua oso zehatza da testuan. Irakaskuntzaren, ikerketaren eta ezagutzaren transferentziaren bitarteko izango da. Betebeharrak unibertsitate publikoari aplikatzen zaizkio, eta pribatuei, berriz, ez zaie eskakizunik egiten, 5,4 eta 51 (a) artikuluak izan ezik, horiek betebehar bat izan beharko bailukete sistemako unibertsitate guztientzat:</p><p>5.3 artikulua: Botere publikoen erantzukizuna da unibertsitate-irakaskuntza euskaraz jasotzeko eskubidea benetan betetzen dela bermatzea eta zaintzea; horretarako, beharrezkotzat jotzen diren arauak eman eta neurriak hartuko dituzte.</p><p>5.4 art.: Administrazioak ahalegin berezia egin behar du nahi duen ikasleak unibertsitate-ikasketak euskaraz egin ditzan.</p><p>10. art., 3: Unibertsitate-organoek euskararen erabilera sustatuko dute unibertsitate-eremuan, beren eginkizunak betetzeko ohiko hizkuntza gisa.</p><p>13. art., 4. Botere publikoek euskarazko prestakuntza-eskaintza birtuala sustatzen duten programak bultzatuko dituzte.</p><p>26 art, 4.: Ezagutzaren zabalkunde sozialeko jardueretan euskararen erabilera sustatuko da.</p><p>51. art., a) Ikasleen eskubideak:... matrikulatutako irakaskuntzak Euskal Autonomia Erkidegoko edozein hizkuntza ofizialetan jasotzeko, horretarako ezarritako baliabideekin.</p><p>65. artikuluak ezartzen du gradu-titulu eta master gaitzaile guztiak euskaraz eskaini behar direla unibertsitate publikoan, baina sentitzen dugu aurreproiektuaren lehen zirriborroko</p><p>12.3 artikulua desagertu izana, funts publikoak jasotzen dituzten titulazioetan euskararen erabilera normalizatua eskatzea ekarriko lukeena.</p><h3>Finantzaketa</h3><p>Unibertsitate publikoaren finantzaketari dagokionez, zioen azalpenak behar besteko finantzaketa aurreikusten du, jarduera-mailaren irizpide adierazleen arabera kalkulatutako premiekin bat datorrena, hala nola ikasle-kopurua, tituluen eskaintzaren zabaltasuna eta beste batzuk. Faltan botatzen dugu uneren batean sailak uneren batean aipatu duen ikasle-kopurua per capita errentarekin batera kontuan hartuko lukeen irizpidea. Gure ikuspegitik, finantza-nahikotasuna ziurtatzea da funtsezkoena. Nolanahi ere, zioen azalpenaren arabera, nahikotasuna bermatu ondoren, unibertsitateak berak finantzabide gehigarriak lortzea sustatuko duten mekanismoak ezarri behar dira.</p><p>Aurrekontu- eta kontabilitate-tratamenduan, zuzendu beharreko punturen bat antzeman dugu. Kezkagarria iruditzen zaigu 72.4 artikuluaren idazketa, ukitutako gerakinei dagokienez, ukituak izan ez diren edo generikoak4 izango diren gerakinak: "Kontratua amaitzen den ekitaldiaren itxieran, hitzarmena edo dirulaguntzaren justifikazioa eragindako finantzaketaren likidazioa egingo da, eta soberakin ekonomikoa, halakorik balego, ukituko ez den gerakin generikoa izango da". Espezializazio-proiekturik (ES/PES) ez sortzeak ondorio negatiboak ditu ikerketa-taldeen funtzionamenduaren egonkortasunean, ez baitu aukerarik ematen deialdien arteko gastuei eusteko. Era berean, 72,6 artikulua anbiguoa iruditzen zaigu "kanpoko baliabideak" aipatzen dituenean, eta zailtasun asko eragin ditzakeela uste dugu, partida askori eragin baitiezaieke, ez soilik ikerketa-partidei.</p><p>Bestalde, badirudi 94. artikuluak aurrekontua lanpostuen zerrendan (LPZ) aurreikusitako plazekin ixten duela, baina badira beste plaza batzuk, hala nola 109,3 artikuluan aurreikusitakoak, LPZn aurreikusten ez direnak eta unibertsitateen arloan eskumena duen sailak baimendu behar ez dituenak, aldi baterako kontratatuta daudenak eta aurrekontu-zenbaketan sartzen ez direnak (94,2 irudia).</p><h3>Digitalizazioa</h3><p>9. artikulua oso garrantzitsua da, eta oso arau erabilgarriak dakartza, baina arreta handiagoa jarri beharko luke sistemako eragile guztiek inteligentzia artifizialeko sistemen erabilera etikoan, arduratsuan, gainbegiratuan eta pertsonengan zentratuta, zerbitzuak ematen direnean eta orokorrean kudeaketan. Interesgarria da Eusko Jaurlaritzak bultzatzea sistemako unibertsitateei tresna eta zerbitzu korporatibo digital komunak erabili ditzaten, eta interoperabilitatea erraztea, konponbideak berrerabiltzea onartzea eta zerbitzu publikoak modu integratuan ematen direla bermatzea. Automatizazio horri esker, interesdunek eta sistemako eragileek ez lukete sisteman dauden dokumentuak edo datuak berriro aurkeztu behar izango.</p><h3>Zentro berriak</h3><p>14. artikuluak goi-mailako ikasketa espezializatuak garatzea aurreikusten du. Unibertsitate berriak ere izan daitezke. Beren ikerketa-ibilbideagatik edo beren lanbide-eremuan jarduteagatik nazioartean aintzatespen handia duten irakasleak lan-kontratudun modalitatean kontratatzea sustatuko da. Sortzeko eta jarduteko bideak, osaera eta langileen baldintzak irekita uzten dira. Garrantzitsua da ikastetxe horri edo horiei ematen zaien izenarekin edo izendapenarekin asmatzea: "maila altua" sintagmak, aldiz, gainerako ikasketak ez direla ulertzen du, baina benetan uste dugu sakontzeko, espezializatzeko eta esperimentaltasun handiko ezagutza-arloetara orientatzeko ikasketak direla.</p><p>126. artikuluko zentroak sortu edo kentzeari dagokionez, saileko sailburuari eskumenak ematen zaizkio askotariko zentroak baimentzeko: a) Euskal Unibertsitate Sistemako EAEtik kanpoko unibertsitate zentroak, b) Euskal Unibertsitate Sistemakoak ez diren eta EAEn dauden Espainiako unibertsitate zentroak eta c) beste herrialde batzuetan indarrean dauden hezkuntza-sistemen arabera unibertsitate mailako atzerriko irakaskuntzak eman nahi dituzten ikastetxeak.</p><p>b) eta c) kasuek EUSaren oreka eta harmonia desitxuratzea ekar lezakete, eta, beraz, komeni da unibertsitate berriak sortzeko erabilitako irizpide berari eustea. Komenigarria litzateke zein ikastetxeri buruz ari den zehaztea (adibidez, ikastetxeei, doktorego-eskolei, ikerketa-institutuei...).</p><p>Errektoretzaren ekarpen horri bi eranskin gehitzen zaizkio: EHUko Gizarte Kontseiluaren ekarpena eta unibertsitate-komunitateak EHU Agoraren bitartez egindako ekarpenak. Beti bezala, gai horietan sakontzeko prest gaude, Sailak beharrezkotzat jotzen badu.</p>- +<p>Dokumentuak EHUk Unibertsitateen Lege Aurreproiektuari buruz Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailari helarazten dion ekarpena jasotzen du, Errektoretzaren azterketatik eta EHU Agoran jasotako proposamenetatik abiatuta.</p><p>Aztertutako 42 proposamenetatik 32 zuzenean, partzialki edo gaika hartu dira kontuan. Ekarpenek irakaskuntza, euskal unibertsitate-sistema, nazioarteratzea, karrera akademikoa, ikasle-ikasketak, PTGAS, euskara, finantziazioa, digitalizazioa eta zentro berriak lantzen dituzte batez ere.</p><p></p>