Aldaketak hemen "EHUren ekarpena Euskal Autonomia Erkidegoko Unibertsitateen Lege Aurreproiektuari"
Deskribapena (Castellano)
-<p>El documento recoge la aportación que la EHU traslada al Departamento de Ciencia, Universidades e Innovación sobre el Anteproyecto de Ley de Universidades, a partir del análisis del Rectorado y de las propuestas recibidas en EHU Agora.</p><p>De las 42 propuestas analizadas, 32 han sido tenidas en cuenta de forma directa, parcial o temática. Las aportaciones abordan principalmente la docencia, el sistema universitario vasco, la internacionalización, la carrera académica, el estudiantado, el PTGAS, el euskera, la financiación, la digitalización y los nuevos centros.</p><p>En esta página se puede descargar el documento adjunto.</p><p></p><h2>Comentarios al anteproyecto de ley de Universidades del Departamento Ciencia, Universidades e Innovación del Gobierno Vasco por el Rectorado de la EHU</h2><p>La EHU felicita al Departamento por la elaboración de un anteproyecto que aborda las cuestiones principales del sistema universitario vasco y los grandes interrogantes de la universidad pública vasca: autonomía, financiación, coordinación, internacionalización, calidad, compromiso social y cuidado de la comunidad, profesorado, carrera y plantilla, relaciones universidad-empresa, investigación de calidad y euskera.</p><p>Este Rectorado presenta su aportación al Departamento, incorporando algunas de las propuestas recibidas a través de EHU Agora, la plataforma digital para la participación de la comunidad universitaria. Adjuntamos además como anexo la aportación que realiza nuestro Consejo Social, independientemente y sin nuestra participación como Rectorado. Por otra parte, adjuntamos también en un fichero el conjunto de propuestas que se han realizado en EHU Agora. Nuestras aportaciones, como Rectorado, se centran en señalar aspectos que consideramos llamativos bien por su nivel de exigencia o bien por ser susceptibles de generar dificultades normativas o prácticas.</p><h3>La docencia, dimensión a reforzar</h3><p>La ausencia más reseñable del anteproyecto apunta a cuestiones relacionadas con la docencia y con la innovación en la enseñanza. La preocupación por la innovación en la enseñanza, no solo a través de la formación dual o las prácticas, sino también por la necesidad de potenciar el pensamiento crítico, es especialmente importante en un contexto en que la inteligencia artificial (IA) plantea tanto oportunidades como amenazas a la investigación, a la generación y transmisión de conocimiento y a los modos, modelos y métodos docentes. Plantea también la necesidad de decidir de qué modo se incluye, en los currículos y planes de estudios, la adquisición de competencias generales y específicas que incorporen la perspectiva de IA, igual que se debe hacer con temas transversales como el género o los Objetivos de Desarrollo Sostenible (ODS).</p><p>El anteproyecto recuerda acertadamente que la docencia es una de las tres misiones de la Universidad junto con la investigación y la transferencia. Consideramos que la enseñanza, la formación o la docencia,; en definitiva, el aprendizaje es tan importante para nuestra universidad como la investigación. En un contexto en que la demografía nos impone retos muy serios y en un sistema donde casi todos los agentes ofrecen titulaciones con gran demanda del mercado, es estratégico reconocer el gran nivel de la formación universitaria que asegura la universidad pública; reconocerlo y potenciarlo. Ello se debe, en gran parte a esa cercanía con la investigación, con la experimentación o con la experiencia profesional, a través de las prácticas o los sistemas duales. Pero también la investigación se beneficia de la docencia de alto nivel, especialmente en posgrado, para lo cual el artículo 14 puede ofrecer interesantes avenidas. Ello no debe mermar la importancia y la vital necesidad de una docencia de alto nivel y calidad en todos los grados, especialmente en los primeros cursos. El debate que se está produciendo, sobre todo en Cataluña, sobre el absentismo estudiantil refleja la necesidad de actualizar, renovar e innovar en metodologías pedagógicas y docentes.</p><h3>El sistema universitario de la Comunidad de Euskadi</h3><p>Cabe distinguir entre las universidades <em>de </em>la Comunidad Autónoma, que se nombran explícitamente1 y las que actúan <em>en </em>ella. En los tres territorios históricos, por ejemplo, existen sendos centros asociados de la UNED (enseñanza telemática), además de <em>Tecnum </em>o <em>Digipen</em>. Las Diputaciones Forales apoyan a estos centros, que cumplen una notable función de formación universitaria en una gran variedad de titulaciones. El anteproyecto de ley de la CF Navarra ha previsto legalmente la financiación anual de sus dos centros asociados de la UNED en Tudela y Pamplona, que se rigen por la legislación básica del sistema universitario y su normativa específica, pero se relacionan con el sistema universitario de Navarra a través de los convenios o acuerdos que suscriben con el Gobierno Foral. En su caso resulta más fácil pues la CFN es uniprovincial. En nuestro caso la Comunidad Autónoma y el Territorio Histórico son niveles de gobernanza y administraciones distintas, lo que supone un reto añadido. El sistema universitario que dibuja el anteproyecto acusa la ausencia de estos importantes agentes universitarios que reciben apoyo del sector público vasco. Tener en cuenta a los tres centros de la UNED a la hora de coordinar y planificar podría mejorar la armonía del sistema a costa, bien es cierto, de complicar algo más su coordinación. El sistema vasco queda incompleto sin tener en cuenta su importancia como agente universitario telemático.</p><p>Igualmente contamos en Euskadi con varios agentes formativos cuyas titulaciones reconoce el Gobierno Vasco, no quedando claro su estatus, como centros de enseñanza superior (Musikene, Dantzerti, antiguas escuelas de artes y oficios …). La coherencia y armonía del sistema exigiría, al menos, una mención de todos estos agentes, si quiera de un modo genérico, sin nombrarlos, y una explicación de las razones por la que no se han incluido en el mismo.</p><p>Como universidad pública compartimos la preocupación por asegurar la calidad y transparencia de nuestro cometido pues, como apunta la Exposición de Motivos, la sociedad vasca tiene el derecho a saber de la calidad de la enseñanza que se imparte con los recursos que pone a disposición de las universidades. No solo de la enseñanza, también de la investigación, de la divulgación, de la transferencia y de la gestión universitaria. El instrumento para asegurarlo, en nuestro caso es el Consejo Social, cuya aportación incide en esta idea. Pero como universidad pública en este momento somos solo uno de los seis agentes del sistema vasco, junto al propio Departamento de Ciencia, Universidades e Innovación2, junto a las dos universidades privadas clásicas y junto a otra universidad privada con ánimo de lucro – cuyo objetivo es producir beneficios para sus accionistas. Consideramos que el eufemismo que utiliza el anteproyecto “universidades no públicas” para referirse a las universidades privadas conlleva un riesgo conceptual que puede inducir a pensar que habría una graduación o escala desde lo no público a lo público, cuando en realidad se trata de dimensiones distintas. A estos cinco agentes se añade la agencia de calidad. <strong>Unibasq </strong>adquiere una relevancia central en el sistema: no solo en la acreditación de titulaciones, de centros y de profesorado sino incluso como árbitro en el ranking de las universidades del sistema (sellos de calidad)3.</p><p>Nos preocupa la posibilidad que abre el artículo 2 de crear nuevas universidades, pues pensamos que alteraría la ya difícil armonía dentro del sistema y su coordinación. Nos preocupa aún más que se pueda crear una nueva universidad pública. Ser la (única) universidad pública, común a los tres Territorios Históricos y con vocación de hacer honor a su denominación atendiendo a Euskal Herria y a los territorios del euskera, es nuestra seña de identidad. Según el artículo 14, el Gobierno Vasco podría promover universidades para los estudios avanzados. Habrá que saber distinguir entre la <em>promoción </em>por el Gobierno Vasco y la <em>creación</em>, competencia reservada al Parlamento Vasco según el propio artículo 2. Nuestra propuesta es que la ley declare expresamente: “La universidad pública del sistema universitario vasco es Euskal Herriko Unibertsitatea”.</p><p>La universidad pública debe atender todos los ámbitos y áreas del conocimiento <em>y al mismo tiempo </em>apostar por las demandas formativas de la sociedad, proporcionando las capacidades y habilidades transversales necesarias para hacer frente a las necesidades que menciona el apartado primero del artículo 12. Del mismo modo, pensamos que debe garantizarse la interdisciplinaridad, no solo en la investigación, también en la formación. La finalidad que persigue este artículo con los criterios sobre la oferta académica es loable y necesaria. El Art.</p><p>128 incide también en esta coordinación de la oferta en función de las demandas y necesidades de la sociedad, salvaguardando la autonomía universitaria en esta materia, reconocida en la LOSU (art.32,f). Esta necesaria coordinación debería tener en cuenta la oferta formativa de la UNED en nuestros tres TTHH. Pero, en todo caso, resulta necesario subrayar que la universidad pública, y en esto se distingue de la privada, debe atender todos los ámbitos y áreas del conocimiento.</p><h3>Internacionalización, experiencia internacional y cohesión territorial</h3><p>El anteproyecto parece centrar la internacionalización en la experiencia internacional personal, adoptando un enfoque individualista.</p><p>Esta <strong>experiencia internacional </strong>debería ser un standard orientativo, un modelo o tipo ideal recomendado. Sin embargo, el articulado oscila entre su tratamiento como recomendación y su elevación a requisito indispensable para la evaluación-acreditación, para la carrera académica o para las mejoras retributivas (arts 35; 95, 2; 102,4; DT1ª,2 o DF2ª). Esto nos preocupa, no solo por el posible tratamiento diferenciado del personal docente e investigador (PDI), sino también por la difícil viabilidad del requisito. Dicho esto, estamos de acuerdo en que la experiencia adquirida en centros de prestigio mundial, estén donde estén, es la mejor vía hacia una calidad académica óptima. Cada disciplina tendrá sus referentes. Consideramos</p><p>relevante señalar que la experiencia internacional se obtiene por múltiples vías, no sólo mediante las estancias de dos años. También cabe participar en proyectos internacionales, establec- +<p>El documento recoge la aportación que la EHU traslada al Departamento de Ciencia, Universidades e Innovación sobre el Anteproyecto de Ley de Universidades, a partir del análisis del Rectorado y de las propuestas recibidas en EHU Agora.</p><p>De las 42 propuestas analizadas, 32 han sido tenidas en cuenta de forma directa, parcial o temática. Las aportaciones abordan principalmente la docencia, el sistema universitario vasco, la internacionalización, la carrera académica, el estudiantado, el PTGAS, el euskera, la financiación, la digitalización y los nuevos centros.</p><p>En esta página se puede <a href="/rails/active_storage/blobs/redirect/eyJfcmFpbHMiOnsiZGF0YSI6NzUxLCJwdXIiOiJibG9iX2lkIn19--89ae89efb2985e0956c11348a7469cf951daf0dc/Unibertsitate%20Legeari%20Ekarpenak_EHU.pdf">descargar el documento adjunto</a>.</p><p></p><h2>Comentarios al anteproyecto de ley de Universidades del Departamento Ciencia, Universidades e Innovación del Gobierno Vasco por el Rectorado de la EHU</h2><p>La EHU felicita al Departamento por la elaboración de un anteproyecto que aborda las cuestiones principales del sistema universitario vasco y los grandes interrogantes de la universidad pública vasca: autonomía, financiación, coordinación, internacionalización, calidad, compromiso social y cuidado de la comunidad, profesorado, carrera y plantilla, relaciones universidad-empresa, investigación de calidad y euskera.</p><p>Este Rectorado presenta su aportación al Departamento, incorporando algunas de las propuestas recibidas a través de EHU Agora, la plataforma digital para la participación de la comunidad universitaria. Adjuntamos además como anexo la aportación que realiza nuestro Consejo Social, independientemente y sin nuestra participación como Rectorado. Por otra parte, adjuntamos también en un fichero el conjunto de propuestas que se han realizado en EHU Agora. Nuestras aportaciones, como Rectorado, se centran en señalar aspectos que consideramos llamativos bien por su nivel de exigencia o bien por ser susceptibles de generar dificultades normativas o prácticas.</p><h3>La docencia, dimensión a reforzar</h3><p>La ausencia más reseñable del anteproyecto apunta a cuestiones relacionadas con la docencia y con la innovación en la enseñanza. La preocupación por la innovación en la enseñanza, no solo a través de la formación dual o las prácticas, sino también por la necesidad de potenciar el pensamiento crítico, es especialmente importante en un contexto en que la inteligencia artificial (IA) plantea tanto oportunidades como amenazas a la investigación, a la generación y transmisión de conocimiento y a los modos, modelos y métodos docentes. Plantea también la necesidad de decidir de qué modo se incluye, en los currículos y planes de estudios, la adquisición de competencias generales y específicas que incorporen la perspectiva de IA, igual que se debe hacer con temas transversales como el género o los Objetivos de Desarrollo Sostenible (ODS).</p><p>El anteproyecto recuerda acertadamente que la docencia es una de las tres misiones de la Universidad junto con la investigación y la transferencia. Consideramos que la enseñanza, la formación o la docencia,; en definitiva, el aprendizaje es tan importante para nuestra universidad como la investigación. En un contexto en que la demografía nos impone retos muy serios y en un sistema donde casi todos los agentes ofrecen titulaciones con gran demanda del mercado, es estratégico reconocer el gran nivel de la formación universitaria que asegura la universidad pública; reconocerlo y potenciarlo. Ello se debe, en gran parte a esa cercanía con la investigación, con la experimentación o con la experiencia profesional, a través de las prácticas o los sistemas duales. Pero también la investigación se beneficia de la docencia de alto nivel, especialmente en posgrado, para lo cual el artículo 14 puede ofrecer interesantes avenidas. Ello no debe mermar la importancia y la vital necesidad de una docencia de alto nivel y calidad en todos los grados, especialmente en los primeros cursos. El debate que se está produciendo, sobre todo en Cataluña, sobre el absentismo estudiantil refleja la necesidad de actualizar, renovar e innovar en metodologías pedagógicas y docentes.</p><h3>El sistema universitario de la Comunidad de Euskadi</h3><p>Cabe distinguir entre las universidades <em>de </em>la Comunidad Autónoma, que se nombran explícitamente1 y las que actúan <em>en </em>ella. En los tres territorios históricos, por ejemplo, existen sendos centros asociados de la UNED (enseñanza telemática), además de <em>Tecnum </em>o <em>Digipen</em>. Las Diputaciones Forales apoyan a estos centros, que cumplen una notable función de formación universitaria en una gran variedad de titulaciones. El anteproyecto de ley de la CF Navarra ha previsto legalmente la financiación anual de sus dos centros asociados de la UNED en Tudela y Pamplona, que se rigen por la legislación básica del sistema universitario y su normativa específica, pero se relacionan con el sistema universitario de Navarra a través de los convenios o acuerdos que suscriben con el Gobierno Foral. En su caso resulta más fácil pues la CFN es uniprovincial. En nuestro caso la Comunidad Autónoma y el Territorio Histórico son niveles de gobernanza y administraciones distintas, lo que supone un reto añadido. El sistema universitario que dibuja el anteproyecto acusa la ausencia de estos importantes agentes universitarios que reciben apoyo del sector público vasco. Tener en cuenta a los tres centros de la UNED a la hora de coordinar y planificar podría mejorar la armonía del sistema a costa, bien es cierto, de complicar algo más su coordinación. El sistema vasco queda incompleto sin tener en cuenta su importancia como agente universitario telemático.</p><p>Igualmente contamos en Euskadi con varios agentes formativos cuyas titulaciones reconoce el Gobierno Vasco, no quedando claro su estatus, como centros de enseñanza superior (Musikene, Dantzerti, antiguas escuelas de artes y oficios …). La coherencia y armonía del sistema exigiría, al menos, una mención de todos estos agentes, si quiera de un modo genérico, sin nombrarlos, y una explicación de las razones por la que no se han incluido en el mismo.</p><p>Como universidad pública compartimos la preocupación por asegurar la calidad y transparencia de nuestro cometido pues, como apunta la Exposición de Motivos, la sociedad vasca tiene el derecho a saber de la calidad de la enseñanza que se imparte con los recursos que pone a disposición de las universidades. No solo de la enseñanza, también de la investigación, de la divulgación, de la transferencia y de la gestión universitaria. El instrumento para asegurarlo, en nuestro caso es el Consejo Social, cuya aportación incide en esta idea. Pero como universidad pública en este momento somos solo uno de los seis agentes del sistema vasco, junto al propio Departamento de Ciencia, Universidades e Innovación2, junto a las dos universidades privadas clásicas y junto a otra universidad privada con ánimo de lucro – cuyo objetivo es producir beneficios para sus accionistas. Consideramos que el eufemismo que utiliza el anteproyecto “universidades no públicas” para referirse a las universidades privadas conlleva un riesgo conceptual que puede inducir a pensar que habría una graduación o escala desde lo no público a lo público, cuando en realidad se trata de dimensiones distintas. A estos cinco agentes se añade la agencia de calidad. <strong>Unibasq </strong>adquiere una relevancia central en el sistema: no solo en la acreditación de titulaciones, de centros y de profesorado sino incluso como árbitro en el ranking de las universidades del sistema (sellos de calidad)3.</p><p>Nos preocupa la posibilidad que abre el artículo 2 de crear nuevas universidades, pues pensamos que alteraría la ya difícil armonía dentro del sistema y su coordinación. Nos preocupa aún más que se pueda crear una nueva universidad pública. Ser la (única) universidad pública, común a los tres Territorios Históricos y con vocación de hacer honor a su denominación atendiendo a Euskal Herria y a los territorios del euskera, es nuestra seña de identidad. Según el artículo 14, el Gobierno Vasco podría promover universidades para los estudios avanzados. Habrá que saber distinguir entre la <em>promoción </em>por el Gobierno Vasco y la <em>creación</em>, competencia reservada al Parlamento Vasco según el propio artículo 2. Nuestra propuesta es que la ley declare expresamente: “La universidad pública del sistema universitario vasco es Euskal Herriko Unibertsitatea”.</p><p>La universidad pública debe atender todos los ámbitos y áreas del conocimiento <em>y al mismo tiempo </em>apostar por las demandas formativas de la sociedad, proporcionando las capacidades y habilidades transversales necesarias para hacer frente a las necesidades que menciona el apartado primero del artículo 12. Del mismo modo, pensamos que debe garantizarse la interdisciplinaridad, no solo en la investigación, también en la formación. La finalidad que persigue este artículo con los criterios sobre la oferta académica es loable y necesaria. El Art.</p><p>128 incide también en esta coordinación de la oferta en función de las demandas y necesidades de la sociedad, salvaguardando la autonomía universitaria en esta materia, reconocida en la LOSU (art.32,f). Esta necesaria coordinación debería tener en cuenta la oferta formativa de la UNED en nuestros tres TTHH. Pero, en todo caso, resulta necesario subrayar que la universidad pública, y en esto se distingue de la privada, debe atender todos los ámbitos y áreas del conocimiento.</p><h3>Internacionalización, experiencia internacional y cohesión territorial</h3><p>El anteproyecto parece centrar la internacionalización en la experiencia internacional personal, adoptando un enfoque individualista.</p><p>Esta <strong>experiencia internacional </strong>debería ser un standard orientativo, un modelo o tipo ideal recomendado. Sin embargo, el articulado oscila entre su tratamiento como recomendación y su elevación a requisito indispensable para la evaluación-acreditación, para la carrera académica o para las mejoras retributivas (arts 35; 95, 2; 102,4; DT1ª,2 o DF2ª). Esto nos preocupa, no solo por el posible tratamiento diferenciado del personal docente e investigador (PDI), sino también por la difícil viabilidad del requisito. Dicho esto, estamos de acuerdo en que la experiencia adquirida en centros de prestigio mundial, estén donde estén, es la mejor vía hacia una calidad académica óptima. Cada disciplina tendrá sus referentes. Consideramos</p><p>relevante señalar que la experiencia internacional se obtiene por múltiples vías, no sólo mediante las estancias de dos años. También cabe participar en proyectos internacionales, establec
Deskribapena (Euskara)
-<p>Dokumentuak EHUk Unibertsitateen Lege Aurreproiektuari buruz Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailari helarazten dion ekarpena jasotzen du, Errektoretzaren azterketatik eta EHU Agoran jasotako proposamenetatik abiatuta.</p><p>Aztertutako 42 proposamenetatik 32 zuzenean, partzialki edo gaika hartu dira kontuan. Ekarpenek irakaskuntza, euskal unibertsitate-sistema, nazioarteratzea, karrera akademikoa, ikasle-ikasketak, PTGAS, euskara, finantziazioa, digitalizazioa eta zentro berriak lantzen dituzte batez ere.</p><p>Orri honetan dokumentu erantsia deskarga daiteke.</p><h2>EHUko Errektoretzak Eusko Jaurlaritzako Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailaren Unibertsitate Legearen aurreproiektuari egindako oharrak</h2><p>EHUk zoriondu egiten du Saila euskal unibertsitate-sistemaren gai nagusiei eta euskal unibertsitate publikoaren galdera handiei heltzen dien aurreproiektua idazteagatik: autonomia, finantzaketa, koordinazioa, nazioartekotzea, kalitatea, gizarte-konpromisoa eta komunitatearen zaintza, irakasleak, karrera eta lan-taldea, unibertsitatea-enpresa harremanak, kalitatezko ikerketa eta euskara.</p><p>Errektoretza honek Sailari helarazten dio bere ekarpena, unibertsitate-komunitatearen parte-hartzerako EHU Agora plataforma digitalaren bidez jasotako proposamen batzuk txertatuta. Horrez gain, eranskin gisa bidaltzen dugu gure Gizarte Kontseiluak egindako ekarpena, modu independentean eta Errektoretza honen parte-hartzerik gabe landutakoa. Bestalde, fitxategi berezi batean, EHU Agoran egin diren proposamen guztiak ere gehitu ditugu. Errektoretza gisa egiten ditugun ekarpenen helburu nagusia da arreta ematen diguten alderdiak nabarmentzea, dela beren exijentzia-mailagatik, dela arau-aldetik zein maila praktikoan zailtasunak eragin ditzaketelako. Aurreproiektuaren hutsunerik nabarmenena irakaskuntzari eta irakaskuntza-berrikuntzari dagozkion alderdietan ikusi da. Irakaskuntza-berrikuntzarekiko kezka —ez soilik prestakuntza dualaren edo praktiken bidezkoa, baita pentsamendu kritikoa sustatzeko premiaren bidezkoa ere— bereziki garrantzitsua da adimen artifizialak (AA) aukerak zein mehatxuak dakarzkigun testuinguru honetan, hain zuzen ere, ikerketari, ezagutzaren sorkuntza eta transmisioari, eta irakaskuntza-estilo, -eredu eta -metodoei dagokienez. Era berean, AAren ikuspegia txertatuko duten konpetentzia orokor eta espezifikoak curriculumarekin eta ikasketen planoekin nola uztartuko diren erabakitzeko beharra dakar, zeharkako beste gai batzuekin egiten den moduan, hala nola genero-ikuspegiarekin edo Garapen Jasangarrirako Helburuekin (GJH).</p><p>Aurreproiektuak egoki gogorarazten du irakaskuntza Unibertsitatearen hiru misioetako bat dela, ikerketarekin eta transferentziarekin batera. Gure iritziz, irakaskuntza, prestakuntza edo irakaslana —finean, ikaskuntza— ikerketa bezain garrantzitsua da gure unibertsitatearentzat. Demografiak erronka oso serioak ezartzen dizkigun testuinguru honetan, eta ia eragile guztiek merkatuan eskaera handia duten titulazioak eskaintzen dituzten sisteman, estrategikoa da unibertsitate publikoak bermatzen duen unibertsitate-prestakuntzaren maila bikaina aitortzea, areago, aitortzea eta sustatzea ere. Helburu horrek, neurri handi batean, ikerketarekiko, esperimentazioarekiko edo lan-esperientziarekiko hurbiltasuna eskatzen du eta, hori bermatzeko, praktikak edo sistema duala. Nolanahi ere, ikerketak ere etekina ateratzen dio goi-mailako irakaskuntzari, batez ere graduondokoan, eta horretarako 14. artikuluak bide interesgarriak eskain ditzake. Horrek ez du gutxietsi behar goi-mailako eta kalitatezko irakaskuntzaren garrantzia eta ezinbesteko beharra gradu guztietan, bereziki lehenengo ikasmailetan. Ikasleen absentismoari buruz batez ere Katalunian egiten ari den eztabaidak argi uzten du metodologia pedagogiko eta itunpekoak eguneratzeko, berritzeko eta horietan sakontzeko dagoen premia.</p><h3>Euskal Autonomi Erkidegoko unibertsitate-sistema</h3><p>Autonomia Erkidegoan berariaz1 izendatzen diren unibertsitateak eta bertan jarduten dutenak bereizi behar dira. Hiru lurralde historikoetan, adibidez, UNEDen zentro elkartuak daude (irakaskuntza telematikoaren bidezkoak), Tecnum edo Digipenez gain. Foru Aldundiek babesa ematen diete titulazio ugari eskaintzen dituzten eta unibertsitate-prestakuntzan eginkizun nabarmena betetzen duten zentro horiei. Nafarroako Foru Komunitateko lege-aurreproiektuak legez aurreikusi du Tuterako eta Iruñeko UNEDeko bi zentro elkartuen urteko finantzaketa; zentro horiek unibertsitate-sistemaren oinarrizko legeriaren eta beren araudi espezifikoaren arabera arautzen dira, baina Nafarroako unibertsitate-sistemarekin harremanetan jartzen dira Foru Gobernuarekin sinatzen dituzten hitzarmen edo akordioen bidez. Nafarroaren kasuan errazagoa da, probintzia bakarreko erkidegoa baita. Gure kasuan, Autonomia Erkidegoak eta Lurralde Historikoek gobernantza-maila eta administrazio ezberdinak dituzte, eta horrek erronka gehigarria dakar. Aurreproiektuak marrazten duen unibertsitate-sisteman euskal sektore publikoaren babesa jasotzen duten unibertsitate-agente garrantzitsu horien falta sumatzen da. Koordinatzeko eta planifikatzeko orduan UNEDeko hiru zentroak kontuan hartzeak sistemaren harmonia hobetu lezake, nahiz eta, horrek koordinazioa pixka bat gehiago korapilatzea ekarriko lukeen. Euskal Sistema osatugabe geratzen da unibertsitate-agente telematiko gisa duten garrantzia kontuan hartu gabe.</p><p>Bestalde, Euskadin Eusko Jaurlaritzak aitortutako titulazioak dituzten hainbat prestakuntza-agente ditugu, eta haien estatusa ez dago argi goi-mailako ikastetxe gisa (Musikene, Dantzerti, arte eta lanbide eskola zaharrak…). Sistemaren koherentziak eta harmoniak agente horiek guztiak aipatzea behintzat eskatuko luke, modu orokorrean bada ere, izendatu gabe, eta bai sisteman sartu ez izanaren arrazoien azalpena ere.</p><p>Unibertsitate publiko gisa, gure zereginen kalitatea eta gardentasuna bermatzeko kezka partekatzen dugu; izan ere, Zioen Azalpenak adierazten duen bezala, euskal gizarteak eskubidea du unibertsitateen eskura jartzen dituen baliabideekin ematen den irakaskuntzaren kalitatearen berri izateko. Ez soilik irakaskuntzarena, baita ikerketarena, dibulgazioarena, transferentziarena eta unibertsitate-kudeaketarena ere. Hori ziurtatzeko tresna, gure kasuan, Gizarte Kontseilua da, eta haren ekarpenak ideia horretan sakontzen du. Baina unibertsitate publiko gisa, une honetan euskal sistemako sei agenteetako bat besterik ez gara, Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailarekin2 berarekin, jatorrizko bi unibertsitate pribatu klasikorekin eta irabazi-asmoa duen beste unibertsitate pribatu batekin batera —azken honen helburua akziodunentzat etekinak sortzea izanik—. Gure ustez, aurreproiektuak unibertsitate pribatuei erreferentzia egiteko erabiltzen duen "unibertsitate ez-publikoak" eufemismoak arrisku kontzeptuala dakar, ez-publikotik publikora doan mailakatze edo eskala bat dagoela pentsaraz dezakeena, baina benetan dimentsio ezberdineko errealitateak dira horiek. Bost agente horiei kalitate-agentzia gehitzen zaio. Unibasqek funtsezko garrantzia hartzen du sisteman: ez soilik titulazioen, zentroen eta irakasleen akreditazioan, baita sistemako unibertsitateen rankingean arbitro gisa ere (kalitate-zigiluak)3.</p><p>Kezkatzen gaitu 2. artikuluak unibertsitate berriak sortzeko zabaltzen duen aukerak, gure ustez sistemaren barruko harmonia eta koordinazio zaila desorekatuko bailituzke. Are gehiago kezkatzen gaitu unibertsitate publiko berri bat sortu ahal izateak. Hiru Lurralde Historikoetarako komuna den unibertsitate publiko (bakarra) izatea, eta Euskal Herriari zein euskararen lurraldeei erantzunez bere izenari ohore egiteko bokazioa izatea, horixe da gure nortasun-agiria. 14. artikuluaren arabera, Eusko Jaurlaritzak ikasketa aurreratuetarako unibertsitateak sustatu litzake. Bereizten jakin beharko da Eusko Jaurlaritzaren sustapena eta unibertsitateen sorkuntza, azken hau Eusko Legebiltzarrari gordetako eskumena baita, 2. artikuluak berak dioen bezala. Gure proposamena da legeak berariaz adieraztea: “Euskal unibertsitate-sistemako unibertsitate publikoa Euskal Herriko Unibertsitatea da”.</p><p>Unibertsitate publikoak ezagutzaren esparru eta arlo guztiei erantzun behar die eta, aldi berean, gizartearen prestakuntza-eskariak aintzat hartu, 12. artikuluaren lehenengo atalean aipatzen diren beharrei aurre egiteko beharrezkoak diren zeharkako gaitasun eta trebetasunak eskainiz. Era berean, gure ustez, diziplinartekotasuna bermatu behar da, ez soilik ikerketan, baita prestakuntzan ere. Eskaintza akademikoari buruzko irizpideekin 12.1 artikuluak lortu nahi duen helburua goraipagarria eta beharrezkoa da. 128. artikuluak ere eskaintzaren koordinazio hori azpimarratzen du, gizartearen eskari eta beharren arabera, arlo honetan USLOk (32.f art.) aitortzen duen unibertsitate-autonomia babestuz. Beharrezko koordinazio horrek kontuan hartu beharko luke UNEDek gure hiru lurralde historikoetan duen prestakuntza-eskaintza. Baina, nolanahi ere, azpimarratu beharra dago unibertsitate publikoak —eta horretan bereizten da unibertsitate pribatuetatik—ezagutzaren esparru eta arlo guztiei erantzun behar diela.</p><h3> Nazioartekotzea, nazioarteko esperientzia eta lurralde-kohesioaBadirudi aurreproiektuak nazioartekotzea nazioarteko esperientzia pertsonalean oinarritzen duela eta, horrela, ikuspegi indibidualista hartzen duela.</h3><p>Nazioarteko esperientzia horrek orientaziozko estandarra izan beharko luke, gomendatutako eredu edo mota ideal bat. Haatik, artikuluek zalantza egiten dute gomendio gisa tratatu ala ebaluazio-akreditaziorako, karrera akademikorako edota ordainsari-osagarrietarako ezinbesteko baldintza bihurtu (35; 95, 2; 102, 4 artikuluak; 1. Xedapen Iragankorra, 2 edo 2. Azken Xedapena). Horrek kezkatu egiten gaitu, ez bakarrik irakasle eta ikertzaileei (IRI) eman dakiekeen tratamendu bereziagatik, baita baldintza horren bideragarritasun zailagatik ere.</p><p>Aurreproiektuak, gainera, nazioarteko esperientzia hori gomenda lezake ikasleentzat ere, mugikortasun- eta truke-programei garrantzi handiagoa emanez, egon daitezkeen formatu-aukera guztiekin. Baina nazioartekotzeari ikuspegi kolektiboago, organikoago eta instituzionalago batetik ere heldu dakioke; esaterako, EHUk dituenen moduko europar aliantzak edo sareak bultzatuz. Ikuspegi hori ez da bateraezina egonaldien esperientziarekin; aitzitik, aliantzak egonaldi horiek sustatzeko plataforma izan daitezke, besteak beste, titulu bateratuen, tesien zuzendari-kidetzen, ikastaro komunen eta irakaskuntza partekatuaren, ikerketa-egonaldien edo irakaskuntza-egonaldien bidez. Azpimarratu liteke unibertsitate-sistema europartzeko eta nazioartekotzeko beharra areagotu beharra dagoela, eta, bereziki, Europako Goi Mailako Hezkuntzaren Espazioarekin egituratu beharra, lankidetza-programak bultzatuz, unibertsitate-aliantzetan inplikatuz, eta talentua mugitu, atzitu eta erakartzeko neurriak hartuz, unibertsitate-zentroak Europan homologatutako sareetara bil daitezen sustatuz (gaur egun Euraxess izan daitekeen bezala).</p><p>USLOk aurreikusi du unibertsitateek atzerrian zentroak sortzeko aukera. Gure Estatutuetan jasota dagoen aukera hori legeko berariazko xedapen baten bidez arautu liteke, nazioartekotze-helburua lortzen lagun dezakeelako. Nazioartekotzearen beste aldea Unibertsitate publikoa lurraldean txertatzea da. EHUk, bere campusen bidez, lurralde-egituraketa eta -kohesio eginkizun garrantzitsua betetzen du, unibertsitate-komunitateko kideen integraziorako eta bizikidetzarako gune baitira campusak. Lurralde osoan pertsona guztiek, beren baliabide ekonomikoak edozein izanda ere, unibertsitate-prestakuntza jaso ahal izateko misioa errazteko, ezinbestekoa da ikasle-egoitzak eta garraio-sistema egokia izatea. Horrek erakundeen arteko koordinazioa eta gobernantza kooperatiboa eskatzen du euskal sektore publikoaren barruan. Tokiko eta lurraldeko dimentsio hori zientzia herritarrari buruzko lege-erreferentzia baten bidez ere bultza daiteke, ikerketa- eta transferentzia-prozesuetan profesionalen, erakundeen, elkarteen, gaixoen eta erabiltzaileen ezagutza eta parte-hartzea txertatuz. Legean sartu beharrik gabe, Unibertsitate Planak ikertzaileak prestatzeko programak eta deialdi espezifikoak babestu ahal izango ditu.</p><h3>Irakasleak eta karrera akademikoa</h3><p>101. artikuluan aurreikusitako karrera akademikoaren eredu estandarra doktorego-prestakuntzarekin hasten da (4 urte), eta doktorego ondoko bi urteko prestakuntzarekin eta nazioarteko ospea duen zentro batean egin beharreko bi urteko egonaldiarekin jarraitzen du. (Euskarazko bertsioan 101-b puntua gaztelaniazko itzulpen okerra da.) Nazioartean ospe handia duen zentroan bi urte eman ondoren, EHUra itzultzeko, irakasle laguntzaile doktorearen (PAD) lehiaketa egin beharko litzateke, sei urtera arteko kontratua lortzeko edo, bestela, kalitate-agentzia baten aurrean akreditazioa lortu ondoren, zuzenean funtzionarioaren edo lan-kontratudunaren kontratu iraunkor bat lortu. Aurreko bertsioak EHUra itzultzea aurreikusten zuen, bi urteko birlaneratze-kontratu baten bidez, eta aukera hori ez litzateke baztertu behar, horrela, doktoretza ondoko faseak 6 urte beteko bailituzke eta lehen seiurtekoa lortzeko aukera emango bailuke; PAD gisa egindako sei urteen alternatiba posible bat litzateke hori.</p><p>97. artikuluak, 4. eta 5. ataletan, hiru langile-kategoria nagusien arteko paralelismoak eta eskubide partekatuak jasotzen ditu, Estatuko kidegoetakoenak eta lan-kontratudun langileenak (96. artikuluan aurreikusten den tipologia aberatsa dutenak), irakasle zein ikertzaile izan. Eredu horren desbideratzeak egon daitezke praktikan, eta, nolanahi ere, uste dugu komeni dela pertsonak doktoratu ondoko edozein fasetan egiaztatu ahal izatea, eskatutako akreditazioa izanez gero plaza bat lortu ahal izan dezaten: irakasle eta ikertzaile bikainak izan daitezke, behar diren irakaskuntza- eta ikerketa-akreditazioekin; zertarako itxaron zenbait urte? Beste era batera esanda, garrantzitsua da irakasle eta ikertzaile gisa unibertsitatera sartzeko bideak irekitzea meritu eta kalitate nahikoa egiaztatzen duten pertsona guztiei. Tratamendu berezia merezi dute osasun-arloko espezialitateek –karrera-eredua eta irakasleen kategoriak–, beste eremu tekniko edo artistiko batzuetan antzeko berezitasunak izateko aukera baztertu gabe (eredu interesgarria da Nafarroako lege formalaren aurreproiektuaren 58. eta 59. artikuluetan jasotzen dena).</p><p>Aurreproiektuaren 103. artikuluak, egokiro, kontziliazioarekin lotutako salbuespenak jasotzen ditu, baina ez du argi uzten karrera akademikoaren eredua eta nazioarteko mugikortasunaren betekizuna aldatzen dituzten ala ez; badirudi luzatu edo eten egiten dutela, eta hori are kezkagarriagoa izan daiteke. Ez da baztertu behar karrera-eredu horrek pertsonengan presio eta estres handiagoa eragiteko arrisku larria, batez ere, Unibertsitatea aukeratu nahi duten emakumeen artean, eta are gehiago zailtzen du irakasle eta ikertzaileen lanpostuetarako hautagaiak erakartzea. Aurreproiektuak behar bezalako arreta eskaintzen dio osasun mentalari: 59. eta 61. artikuluek aurreikusten dute sistemako unibertsitateek beren komunitatearen zaintza ziurtatzeko eta zaintzarako oinarrizko unitateak sortzeko duten erantzukizuna (berdintasuna, aniztasuna eta ongizatea).</p><p>Kontratatutako irakasle eta ikertzaileen tipologiarekin jarraituz, bisitarientzat eta itzal handikoentzat aurreikusitako ordainsari negoziagarriek edo zuzenean kontratatzeko aukerek zailtasunak ekar ditzake, IRIen funtzioak bete behar badituzte. Lehen begiratuan, ez da lurzorurik edo sabairik aurreikusi, eta ez da aipatzen aplikatzean kontuan hartu beharreko irizpiderik, sektore publikoan tratu-, merezimendu- eta gaitasun-berdintasunaren printzipioa arriskuan jarri beharko ez lukeen banakako kontratu-askatasunik, alegia.</p><p>98. artikuluko 2. eta 3. paragrafoetan ezarritako % 5eko ehunekoak USLOk ezarritakoak baino zorrotzagoak dira, % 8raino onartzen baititu (64. irudia). Ulertzen dugu % 5eko muga, figura horiek zuzeneko kontratazioaren bidez sartzen baitira. Oraindik ere zalantza dago muga sailari, ikastetxeari edo unibertsitateari aplikatzen zaion.</p><p>1. xedapen iragankorrak irakasle lankideak eta laguntzaileak desagertzea aurreikusten du. Ez dugu eragozpenik. Arazo handiagoa iruditzen zaigu ordezko irakasleak kentzea. Ez da hainbeste USLOrekin (80.1 artikulua) edo irakasle-ikertzaileen Hitzarmen Kolektiboarekin dituen kontraesanagatik, baizik eta, batez ere, zailtasun praktikoagatik: iragankorraren bi urteko atzerapena ez zaigu oso errealista iruditzen, eta zalantzak ditugu horren bideragarritasunari buruz, sail bakoitzak irakasle nahikoa izango duela ziurtatzeko, are gehiago kontuan hartuta 104. artikuluko 3. paragrafoan aurreikusitako irakasle-ikertzaileen behar besteko dotazioa, edo irakasle-ikertzaileei hurbileko arloetan irakaskuntza esleitzeko aukera (95.3 artikulua) artikulua) edo esleitutako irakaskuntza-enkargua aldatzeko aukera (104. 2. artikulua). Debekuak erabatekoa izateari utzi dio, eta malgutasunez heldu beharko zaio, irakaskuntza-beharrak beteta geratzen direla ziurtatzeko. Egoera horien kudeaketa zaila izango da, eta, gainera, gai izan beharko du sabatikoengatiko aldi baterako</p><p>bajak (102.3 artikulua) eta bai 105. artikuluaren arabera ematen diren lizentziak ere bere gain hartzeko. Kontuan hartu behar da baita neurri honek langileen ongizatean izan dezakeen inpaktua, haiei eragiten baitie zuzenean ordezko irakasleen faltak edota, irakasle-erantzukizunagatik eta irakasle-taldean lukeen eraginagatik, behin-behineko ezgaitasun bati erantzuteko zailtasunak.</p><p>104.2 artikulua JARDUNi buruz ari dela ulertzen dugu. Irakasle eta ikertzaileak unibertsitateko gobernantzan, kudeaketan eta autogobernuan inplikatzea oso garrantzitsua da, baina oso zaila, denbora pertsonalaren dedikazioa egiturazko neurriekin konpentsatzen ez bada. Gauza bera esan daiteke irakasleak funtsezko zeregin akademikoetan edo transferentzia-jardueretan inplikatzeari buruz.</p><p>Dirudienez, 105 c) artikuluak baimena ematen du atxikitako zentroetan irakasteko lizentziak emateko, eta horrek talka egin dezake USLOren interpretazio murriztailearekin (64,2), baina haren interpretazio sistemiko eta teleologikoak kasu horren arau-garapen zuhurra ahalbidetuko luke, 60.1 artikulua kontuan hartuta.</p><p>106. artikuluan aurreikusitako filiazio bikoitza edo lanaldi partzialeko bigarren lanpostua irtenbide irudimentsua iruditzen zaigu, baina ez dugu ulertzen zergatik mugatu behar den sektore publikora; helburu sozialdun eta interes publikodun zuzenbide pribatuko fundazioetara ere zabal liteke.</p><p>109.1. artikuluan aurreikusitako doktoratu aurreko ikertzaileek (ez-iraunkorrak), aldi berean, ikasle izaera izan beharko lukete, prestatzen ari baitira, doktorego-beka batekin duten kontratu-estaldura gorabehera. Doktoratu ondoko langileak, aldiz, ez lirateke prestakuntzan daude kidetzat hartu behar (berdin balio du karrera akademikoari buruzko 101. artikuluan).</p><h3>Ikasleak</h3><p>51.h) artikuluak ikasleei eskubidea aitortzen die hautazko ikasgaien eskaintza nahikoa bermatua izateko, et- +<p>Dokumentuak EHUk Unibertsitateen Lege Aurreproiektuari buruz Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailari helarazten dion ekarpena jasotzen du, Errektoretzaren azterketatik eta EHU Agoran jasotako proposamenetatik abiatuta.</p><p>Aztertutako 42 proposamenetatik 32 zuzenean, partzialki edo gaika hartu dira kontuan. Ekarpenek irakaskuntza, euskal unibertsitate-sistema, nazioarteratzea, karrera akademikoa, ikasle-ikasketak, PTGAS, euskara, finantziazioa, digitalizazioa eta zentro berriak lantzen dituzte batez ere.</p><p>Orri honetan<a href="/rails/active_storage/blobs/redirect/eyJfcmFpbHMiOnsiZGF0YSI6NzUxLCJwdXIiOiJibG9iX2lkIn19--89ae89efb2985e0956c11348a7469cf951daf0dc/Unibertsitate%20Legeari%20Ekarpenak_EHU.pdf"> dokumentu erantsia deskarga daiteke</a>.</p><h2>EHUko Errektoretzak Eusko Jaurlaritzako Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailaren Unibertsitate Legearen aurreproiektuari egindako oharrak</h2><p>EHUk zoriondu egiten du Saila euskal unibertsitate-sistemaren gai nagusiei eta euskal unibertsitate publikoaren galdera handiei heltzen dien aurreproiektua idazteagatik: autonomia, finantzaketa, koordinazioa, nazioartekotzea, kalitatea, gizarte-konpromisoa eta komunitatearen zaintza, irakasleak, karrera eta lan-taldea, unibertsitatea-enpresa harremanak, kalitatezko ikerketa eta euskara.</p><p>Errektoretza honek Sailari helarazten dio bere ekarpena, unibertsitate-komunitatearen parte-hartzerako EHU Agora plataforma digitalaren bidez jasotako proposamen batzuk txertatuta. Horrez gain, eranskin gisa bidaltzen dugu gure Gizarte Kontseiluak egindako ekarpena, modu independentean eta Errektoretza honen parte-hartzerik gabe landutakoa. Bestalde, fitxategi berezi batean, EHU Agoran egin diren proposamen guztiak ere gehitu ditugu. Errektoretza gisa egiten ditugun ekarpenen helburu nagusia da arreta ematen diguten alderdiak nabarmentzea, dela beren exijentzia-mailagatik, dela arau-aldetik zein maila praktikoan zailtasunak eragin ditzaketelako. Aurreproiektuaren hutsunerik nabarmenena irakaskuntzari eta irakaskuntza-berrikuntzari dagozkion alderdietan ikusi da. Irakaskuntza-berrikuntzarekiko kezka —ez soilik prestakuntza dualaren edo praktiken bidezkoa, baita pentsamendu kritikoa sustatzeko premiaren bidezkoa ere— bereziki garrantzitsua da adimen artifizialak (AA) aukerak zein mehatxuak dakarzkigun testuinguru honetan, hain zuzen ere, ikerketari, ezagutzaren sorkuntza eta transmisioari, eta irakaskuntza-estilo, -eredu eta -metodoei dagokienez. Era berean, AAren ikuspegia txertatuko duten konpetentzia orokor eta espezifikoak curriculumarekin eta ikasketen planoekin nola uztartuko diren erabakitzeko beharra dakar, zeharkako beste gai batzuekin egiten den moduan, hala nola genero-ikuspegiarekin edo Garapen Jasangarrirako Helburuekin (GJH).</p><p>Aurreproiektuak egoki gogorarazten du irakaskuntza Unibertsitatearen hiru misioetako bat dela, ikerketarekin eta transferentziarekin batera. Gure iritziz, irakaskuntza, prestakuntza edo irakaslana —finean, ikaskuntza— ikerketa bezain garrantzitsua da gure unibertsitatearentzat. Demografiak erronka oso serioak ezartzen dizkigun testuinguru honetan, eta ia eragile guztiek merkatuan eskaera handia duten titulazioak eskaintzen dituzten sisteman, estrategikoa da unibertsitate publikoak bermatzen duen unibertsitate-prestakuntzaren maila bikaina aitortzea, areago, aitortzea eta sustatzea ere. Helburu horrek, neurri handi batean, ikerketarekiko, esperimentazioarekiko edo lan-esperientziarekiko hurbiltasuna eskatzen du eta, hori bermatzeko, praktikak edo sistema duala. Nolanahi ere, ikerketak ere etekina ateratzen dio goi-mailako irakaskuntzari, batez ere graduondokoan, eta horretarako 14. artikuluak bide interesgarriak eskain ditzake. Horrek ez du gutxietsi behar goi-mailako eta kalitatezko irakaskuntzaren garrantzia eta ezinbesteko beharra gradu guztietan, bereziki lehenengo ikasmailetan. Ikasleen absentismoari buruz batez ere Katalunian egiten ari den eztabaidak argi uzten du metodologia pedagogiko eta itunpekoak eguneratzeko, berritzeko eta horietan sakontzeko dagoen premia.</p><h3>Euskal Autonomi Erkidegoko unibertsitate-sistema</h3><p>Autonomia Erkidegoan berariaz1 izendatzen diren unibertsitateak eta bertan jarduten dutenak bereizi behar dira. Hiru lurralde historikoetan, adibidez, UNEDen zentro elkartuak daude (irakaskuntza telematikoaren bidezkoak), Tecnum edo Digipenez gain. Foru Aldundiek babesa ematen diete titulazio ugari eskaintzen dituzten eta unibertsitate-prestakuntzan eginkizun nabarmena betetzen duten zentro horiei. Nafarroako Foru Komunitateko lege-aurreproiektuak legez aurreikusi du Tuterako eta Iruñeko UNEDeko bi zentro elkartuen urteko finantzaketa; zentro horiek unibertsitate-sistemaren oinarrizko legeriaren eta beren araudi espezifikoaren arabera arautzen dira, baina Nafarroako unibertsitate-sistemarekin harremanetan jartzen dira Foru Gobernuarekin sinatzen dituzten hitzarmen edo akordioen bidez. Nafarroaren kasuan errazagoa da, probintzia bakarreko erkidegoa baita. Gure kasuan, Autonomia Erkidegoak eta Lurralde Historikoek gobernantza-maila eta administrazio ezberdinak dituzte, eta horrek erronka gehigarria dakar. Aurreproiektuak marrazten duen unibertsitate-sisteman euskal sektore publikoaren babesa jasotzen duten unibertsitate-agente garrantzitsu horien falta sumatzen da. Koordinatzeko eta planifikatzeko orduan UNEDeko hiru zentroak kontuan hartzeak sistemaren harmonia hobetu lezake, nahiz eta, horrek koordinazioa pixka bat gehiago korapilatzea ekarriko lukeen. Euskal Sistema osatugabe geratzen da unibertsitate-agente telematiko gisa duten garrantzia kontuan hartu gabe.</p><p>Bestalde, Euskadin Eusko Jaurlaritzak aitortutako titulazioak dituzten hainbat prestakuntza-agente ditugu, eta haien estatusa ez dago argi goi-mailako ikastetxe gisa (Musikene, Dantzerti, arte eta lanbide eskola zaharrak…). Sistemaren koherentziak eta harmoniak agente horiek guztiak aipatzea behintzat eskatuko luke, modu orokorrean bada ere, izendatu gabe, eta bai sisteman sartu ez izanaren arrazoien azalpena ere.</p><p>Unibertsitate publiko gisa, gure zereginen kalitatea eta gardentasuna bermatzeko kezka partekatzen dugu; izan ere, Zioen Azalpenak adierazten duen bezala, euskal gizarteak eskubidea du unibertsitateen eskura jartzen dituen baliabideekin ematen den irakaskuntzaren kalitatearen berri izateko. Ez soilik irakaskuntzarena, baita ikerketarena, dibulgazioarena, transferentziarena eta unibertsitate-kudeaketarena ere. Hori ziurtatzeko tresna, gure kasuan, Gizarte Kontseilua da, eta haren ekarpenak ideia horretan sakontzen du. Baina unibertsitate publiko gisa, une honetan euskal sistemako sei agenteetako bat besterik ez gara, Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailarekin2 berarekin, jatorrizko bi unibertsitate pribatu klasikorekin eta irabazi-asmoa duen beste unibertsitate pribatu batekin batera —azken honen helburua akziodunentzat etekinak sortzea izanik—. Gure ustez, aurreproiektuak unibertsitate pribatuei erreferentzia egiteko erabiltzen duen "unibertsitate ez-publikoak" eufemismoak arrisku kontzeptuala dakar, ez-publikotik publikora doan mailakatze edo eskala bat dagoela pentsaraz dezakeena, baina benetan dimentsio ezberdineko errealitateak dira horiek. Bost agente horiei kalitate-agentzia gehitzen zaio. Unibasqek funtsezko garrantzia hartzen du sisteman: ez soilik titulazioen, zentroen eta irakasleen akreditazioan, baita sistemako unibertsitateen rankingean arbitro gisa ere (kalitate-zigiluak)3.</p><p>Kezkatzen gaitu 2. artikuluak unibertsitate berriak sortzeko zabaltzen duen aukerak, gure ustez sistemaren barruko harmonia eta koordinazio zaila desorekatuko bailituzke. Are gehiago kezkatzen gaitu unibertsitate publiko berri bat sortu ahal izateak. Hiru Lurralde Historikoetarako komuna den unibertsitate publiko (bakarra) izatea, eta Euskal Herriari zein euskararen lurraldeei erantzunez bere izenari ohore egiteko bokazioa izatea, horixe da gure nortasun-agiria. 14. artikuluaren arabera, Eusko Jaurlaritzak ikasketa aurreratuetarako unibertsitateak sustatu litzake. Bereizten jakin beharko da Eusko Jaurlaritzaren sustapena eta unibertsitateen sorkuntza, azken hau Eusko Legebiltzarrari gordetako eskumena baita, 2. artikuluak berak dioen bezala. Gure proposamena da legeak berariaz adieraztea: “Euskal unibertsitate-sistemako unibertsitate publikoa Euskal Herriko Unibertsitatea da”.</p><p>Unibertsitate publikoak ezagutzaren esparru eta arlo guztiei erantzun behar die eta, aldi berean, gizartearen prestakuntza-eskariak aintzat hartu, 12. artikuluaren lehenengo atalean aipatzen diren beharrei aurre egiteko beharrezkoak diren zeharkako gaitasun eta trebetasunak eskainiz. Era berean, gure ustez, diziplinartekotasuna bermatu behar da, ez soilik ikerketan, baita prestakuntzan ere. Eskaintza akademikoari buruzko irizpideekin 12.1 artikuluak lortu nahi duen helburua goraipagarria eta beharrezkoa da. 128. artikuluak ere eskaintzaren koordinazio hori azpimarratzen du, gizartearen eskari eta beharren arabera, arlo honetan USLOk (32.f art.) aitortzen duen unibertsitate-autonomia babestuz. Beharrezko koordinazio horrek kontuan hartu beharko luke UNEDek gure hiru lurralde historikoetan duen prestakuntza-eskaintza. Baina, nolanahi ere, azpimarratu beharra dago unibertsitate publikoak —eta horretan bereizten da unibertsitate pribatuetatik—ezagutzaren esparru eta arlo guztiei erantzun behar diela.</p><h3>Nazioartekotzea, nazioarteko esperientzia eta lurralde-kohesioaBadirudi aurreproiektuak nazioartekotzea nazioarteko esperientzia pertsonalean oinarritzen duela eta, horrela, ikuspegi indibidualista hartzen duela.</h3><p>Nazioarteko esperientzia horrek orientaziozko estandarra izan beharko luke, gomendatutako eredu edo mota ideal bat. Haatik, artikuluek zalantza egiten dute gomendio gisa tratatu ala ebaluazio-akreditaziorako, karrera akademikorako edota ordainsari-osagarrietarako ezinbesteko baldintza bihurtu (35; 95, 2; 102, 4 artikuluak; 1. Xedapen Iragankorra, 2 edo 2. Azken Xedapena). Horrek kezkatu egiten gaitu, ez bakarrik irakasle eta ikertzaileei (IRI) eman dakiekeen tratamendu bereziagatik, baita baldintza horren bideragarritasun zailagatik ere.</p><p>Aurreproiektuak, gainera, nazioarteko esperientzia hori gomenda lezake ikasleentzat ere, mugikortasun- eta truke-programei garrantzi handiagoa emanez, egon daitezkeen formatu-aukera guztiekin. Baina nazioartekotzeari ikuspegi kolektiboago, organikoago eta instituzionalago batetik ere heldu dakioke; esaterako, EHUk dituenen moduko europar aliantzak edo sareak bultzatuz. Ikuspegi hori ez da bateraezina egonaldien esperientziarekin; aitzitik, aliantzak egonaldi horiek sustatzeko plataforma izan daitezke, besteak beste, titulu bateratuen, tesien zuzendari-kidetzen, ikastaro komunen eta irakaskuntza partekatuaren, ikerketa-egonaldien edo irakaskuntza-egonaldien bidez. Azpimarratu liteke unibertsitate-sistema europartzeko eta nazioartekotzeko beharra areagotu beharra dagoela, eta, bereziki, Europako Goi Mailako Hezkuntzaren Espazioarekin egituratu beharra, lankidetza-programak bultzatuz, unibertsitate-aliantzetan inplikatuz, eta talentua mugitu, atzitu eta erakartzeko neurriak hartuz, unibertsitate-zentroak Europan homologatutako sareetara bil daitezen sustatuz (gaur egun Euraxess izan daitekeen bezala).</p><p>USLOk aurreikusi du unibertsitateek atzerrian zentroak sortzeko aukera. Gure Estatutuetan jasota dagoen aukera hori legeko berariazko xedapen baten bidez arautu liteke, nazioartekotze-helburua lortzen lagun dezakeelako. Nazioartekotzearen beste aldea Unibertsitate publikoa lurraldean txertatzea da. EHUk, bere campusen bidez, lurralde-egituraketa eta -kohesio eginkizun garrantzitsua betetzen du, unibertsitate-komunitateko kideen integraziorako eta bizikidetzarako gune baitira campusak. Lurralde osoan pertsona guztiek, beren baliabide ekonomikoak edozein izanda ere, unibertsitate-prestakuntza jaso ahal izateko misioa errazteko, ezinbestekoa da ikasle-egoitzak eta garraio-sistema egokia izatea. Horrek erakundeen arteko koordinazioa eta gobernantza kooperatiboa eskatzen du euskal sektore publikoaren barruan. Tokiko eta lurraldeko dimentsio hori zientzia herritarrari buruzko lege-erreferentzia baten bidez ere bultza daiteke, ikerketa- eta transferentzia-prozesuetan profesionalen, erakundeen, elkarteen, gaixoen eta erabiltzaileen ezagutza eta parte-hartzea txertatuz. Legean sartu beharrik gabe, Unibertsitate Planak ikertzaileak prestatzeko programak eta deialdi espezifikoak babestu ahal izango ditu.</p><h3>Irakasleak eta karrera akademikoa</h3><p>101. artikuluan aurreikusitako karrera akademikoaren eredu estandarra doktorego-prestakuntzarekin hasten da (4 urte), eta doktorego ondoko bi urteko prestakuntzarekin eta nazioarteko ospea duen zentro batean egin beharreko bi urteko egonaldiarekin jarraitzen du. (Euskarazko bertsioan 101-b puntua gaztelaniazko itzulpen okerra da.) Nazioartean ospe handia duen zentroan bi urte eman ondoren, EHUra itzultzeko, irakasle laguntzaile doktorearen (PAD) lehiaketa egin beharko litzateke, sei urtera arteko kontratua lortzeko edo, bestela, kalitate-agentzia baten aurrean akreditazioa lortu ondoren, zuzenean funtzionarioaren edo lan-kontratudunaren kontratu iraunkor bat lortu. Aurreko bertsioak EHUra itzultzea aurreikusten zuen, bi urteko birlaneratze-kontratu baten bidez, eta aukera hori ez litzateke baztertu behar, horrela, doktoretza ondoko faseak 6 urte beteko bailituzke eta lehen seiurtekoa lortzeko aukera emango bailuke; PAD gisa egindako sei urteen alternatiba posible bat litzateke hori.</p><p>97. artikuluak, 4. eta 5. ataletan, hiru langile-kategoria nagusien arteko paralelismoak eta eskubide partekatuak jasotzen ditu, Estatuko kidegoetakoenak eta lan-kontratudun langileenak (96. artikuluan aurreikusten den tipologia aberatsa dutenak), irakasle zein ikertzaile izan. Eredu horren desbideratzeak egon daitezke praktikan, eta, nolanahi ere, uste dugu komeni dela pertsonak doktoratu ondoko edozein fasetan egiaztatu ahal izatea, eskatutako akreditazioa izanez gero plaza bat lortu ahal izan dezaten: irakasle eta ikertzaile bikainak izan daitezke, behar diren irakaskuntza- eta ikerketa-akreditazioekin; zertarako itxaron zenbait urte? Beste era batera esanda, garrantzitsua da irakasle eta ikertzaile gisa unibertsitatera sartzeko bideak irekitzea meritu eta kalitate nahikoa egiaztatzen duten pertsona guztiei. Tratamendu berezia merezi dute osasun-arloko espezialitateek –karrera-eredua eta irakasleen kategoriak–, beste eremu tekniko edo artistiko batzuetan antzeko berezitasunak izateko aukera baztertu gabe (eredu interesgarria da Nafarroako lege formalaren aurreproiektuaren 58. eta 59. artikuluetan jasotzen dena).</p><p>Aurreproiektuaren 103. artikuluak, egokiro, kontziliazioarekin lotutako salbuespenak jasotzen ditu, baina ez du argi uzten karrera akademikoaren eredua eta nazioarteko mugikortasunaren betekizuna aldatzen dituzten ala ez; badirudi luzatu edo eten egiten dutela, eta hori are kezkagarriagoa izan daiteke. Ez da baztertu behar karrera-eredu horrek pertsonengan presio eta estres handiagoa eragiteko arrisku larria, batez ere, Unibertsitatea aukeratu nahi duten emakumeen artean, eta are gehiago zailtzen du irakasle eta ikertzaileen lanpostuetarako hautagaiak erakartzea. Aurreproiektuak behar bezalako arreta eskaintzen dio osasun mentalari: 59. eta 61. artikuluek aurreikusten dute sistemako unibertsitateek beren komunitatearen zaintza ziurtatzeko eta zaintzarako oinarrizko unitateak sortzeko duten erantzukizuna (berdintasuna, aniztasuna eta ongizatea).</p><p>Kontratatutako irakasle eta ikertzaileen tipologiarekin jarraituz, bisitarientzat eta itzal handikoentzat aurreikusitako ordainsari negoziagarriek edo zuzenean kontratatzeko aukerek zailtasunak ekar ditzake, IRIen funtzioak bete behar badituzte. Lehen begiratuan, ez da lurzorurik edo sabairik aurreikusi, eta ez da aipatzen aplikatzean kontuan hartu beharreko irizpiderik, sektore publikoan tratu-, merezimendu- eta gaitasun-berdintasunaren printzipioa arriskuan jarri beharko ez lukeen banakako kontratu-askatasunik, alegia.</p><p>98. artikuluko 2. eta 3. paragrafoetan ezarritako % 5eko ehunekoak USLOk ezarritakoak baino zorrotzagoak dira, % 8raino onartzen baititu (64. irudia). Ulertzen dugu % 5eko muga, figura horiek zuzeneko kontratazioaren bidez sartzen baitira. Oraindik ere zalantza dago muga sailari, ikastetxeari edo unibertsitateari aplikatzen zaion.</p><p>1. xedapen iragankorrak irakasle lankideak eta laguntzaileak desagertzea aurreikusten du. Ez dugu eragozpenik. Arazo handiagoa iruditzen zaigu ordezko irakasleak kentzea. Ez da hainbeste USLOrekin (80.1 artikulua) edo irakasle-ikertzaileen Hitzarmen Kolektiboarekin dituen kontraesanagatik, baizik eta, batez ere, zailtasun praktikoagatik: iragankorraren bi urteko atzerapena ez zaigu oso errealista iruditzen, eta zalantzak ditugu horren bideragarritasunari buruz, sail bakoitzak irakasle nahikoa izango duela ziurtatzeko, are gehiago kontuan hartuta 104. artikuluko 3. paragrafoan aurreikusitako irakasle-ikertzaileen behar besteko dotazioa, edo irakasle-ikertzaileei hurbileko arloetan irakaskuntza esleitzeko aukera (95.3 artikulua) artikulua) edo esleitutako irakaskuntza-enkargua aldatzeko aukera (104. 2. artikulua). Debekuak erabatekoa izateari utzi dio, eta malgutasunez heldu beharko zaio, irakaskuntza-beharrak beteta geratzen direla ziurtatzeko. Egoera horien kudeaketa zaila izango da, eta, gainera, gai izan beharko du sabatikoengatiko aldi baterako</p><p>bajak (102.3 artikulua) eta bai 105. artikuluaren arabera ematen diren lizentziak ere bere gain hartzeko. Kontuan hartu behar da baita neurri honek langileen ongizatean izan dezakeen inpaktua, haiei eragiten baitie zuzenean ordezko irakasleen faltak edota, irakasle-erantzukizunagatik eta irakasle-taldean lukeen eraginagatik, behin-behineko ezgaitasun bati erantzuteko zailtasunak.</p><p>104.2 artikulua JARDUNi buruz ari dela ulertzen dugu. Irakasle eta ikertzaileak unibertsitateko gobernantzan, kudeaketan eta autogobernuan inplikatzea oso garrantzitsua da, baina oso zaila, denbora pertsonalaren dedikazioa egiturazko neurriekin konpentsatzen ez bada. Gauza bera esan daiteke irakasleak funtsezko zeregin akademikoetan edo transferentzia-jardueretan inplikatzeari buruz.</p><p>Dirudienez, 105 c) artikuluak baimena ematen du atxikitako zentroetan irakasteko lizentziak emateko, eta horrek talka egin dezake USLOren interpretazio murriztailearekin (64,2), baina haren interpretazio sistemiko eta teleologikoak kasu horren arau-garapen zuhurra ahalbidetuko luke, 60.1 artikulua kontuan hartuta.</p><p>106. artikuluan aurreikusitako filiazio bikoitza edo lanaldi partzialeko bigarren lanpostua irtenbide irudimentsua iruditzen zaigu, baina ez dugu ulertzen zergatik mugatu behar den sektore publikora; helburu sozialdun eta interes publikodun zuzenbide pribatuko fundazioetara ere zabal liteke.</p><p>109.1. artikuluan aurreikusitako doktoratu aurreko ikertzaileek (ez-iraunkorrak), aldi berean, ikasle izaera izan beharko lukete, prestatzen ari baitira, doktorego-beka batekin duten kontratu-estaldura gorabehera. Doktoratu ondoko langileak, aldiz, ez lirateke prestakuntzan daude kidetzat hartu behar (berdin balio du karrera akademikoari buruzko 101. artikuluan).</p><h3>Ikasleak</h3><p>51.h) artikuluak ikasleei eskubidea aitortzen die hautazko ikasgaien eskaintza nahikoa bermatua izateko, et